Postuar më: 10 Janar 2018

Intervistë e Ministrit Bushati në emisionin “Tonight” me Ilva Taren - Pjesa II

Intervistë e Ministrit Bushati në emisionin “Tonight” me Ilva Taren - Pjesa II

 

Ilva Tare: Jam me ministrin për Evropën dhe Punët e Jashtme, zotin Ditmir Bushati. Po flasim për Punët e Jashtme, por që lidhen me dinamikën e brendshme për negociatat që po bëni me Greqinë. Ju i përmendët shtyllat kryesore mbi të cilat po negocioni. A ka një afat deri kur do të negocioni me Greqinë për mbylljen e këtyre çështjeve të hapura?

MEPJ Ditmir Bushati:  E kam të vështirë që të përmend afat në një proces diskutimesh, sepse për ne rëndësi ka cilësia e zgjidhjeve që do të biem dakord me palën greke. Nuk është proces i lehtë, në rast se unë i referohem historikut tonë për çështjen e Ligjit të Luftës p.sh., sepse ne presim një shfuqizim efektiv të këtij ligji, që do të prodhonte..

Ilva Tare: Ka një deklaratë të Kotzias pak ditë më parë, e quante një budallallëk historik. Çfarë do të thotë kjo, do të pasohet me ndonjë iniciativë ligjore?

MEPJ Ditmir Bushati: Unë e përshëndes deklarimin e homologut Kotzias. Ka një progres në këtë drejtim, sepse kur i referohem viteve të historisë që nga Lufta e Dytë Botërore, në momente të caktuara ka pasur mohim për ekzistencën e këtij ligji, më pas interpretime të sforcuara ligjore mbi vlerën në praktikë të këtij ligji dhe sot, falë edhe këtyre diskutimeve, edhe përkushtimit tonë konsistent për këtë çështje, sepse e konsiderojmë si origjinën e të gjithë problematikës që mbart Lufta e Dytë Botërore, ka një pranim nga ana e Greqisë dhe një reflektim për shfuqizimin  e këtij ligji që do të prodhonte pasoja politike dhe ligjore në praktikë.

Ilva Tare: Flasim për një reflektim për shfuqizimin apo mund të ketë iniciativë konkrete? Çfarë duhet të bëjë Greqia që t’i japë fund këtij budallallëku historik?

MEPJ Ditmir Bushati: Ne presim nga ana e Greqisë për të vijuar me shfuqizimin e Ligjit të Luftës në përputhje me praktikën kushtetuese.

Ilva Tare: Dhe këtë duhet ta bëjë në parlament?

MEPJ Ditmir Bushati: Kjo është një çështje që i takon palës greke, nuk është një çështje që na përket ne. Ajo çka ne jemi të interesuar është të kemi një shfuqizim efektiv të Ligjit të Luftës, me një akt ekuivalent që do të prodhonte pasojat politike dhe ligjore të dëshiruara.

Ilva Tare: Gjithashtu, qeveria ka vendosur edhe në kuadër të këtyre bisedimeve dhënien e statusit të veçantë varrezave të ushtarëve grekë në Bularat të Dropullit si varreza historike si dhe vendosi ndërtimin e varrezave të reja në Hormovë të Përmetit. Çfarë janë këto varreza, janë simbolike?

MEPJ Ditmir Bushati: Më lejoni të shpjegoj në mënyrë shteruese, shpresoj këtë çështje. Në 2009, qeveria Berisha ka firmosur një marrëveshje me qeverinë e Karamanlis në atë kohë, për krijimin e vendprehjeve ose varrezave për ushtarët grekë që kanë rënë në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore. Pra, nuk bëhet fjalë për krijimin e varrezave të reja nga ana e qeverisë Rama.

Së dyti, një marrëveshje e tillë e miratuar në 2009 nuk është kundërshtuar në asnjë moment në rrugë institucionale, siç ishte rasti p.sh., i së ashtuquajturës Marrëveshje e Detit, nga asnjë prej aktorëve në Shqipëri. Natyrisht që nga 2013 e këtej, ne kemi diskutuar, sidomos ekspertët e ministrisë së Mbrojtjes, duke qenë se është një fushë përgjegjësie e ministrisë së Mbrojtjes, së bashku me ekspertë të institucioneve të tjera, mënyrën sesi ta bënim këtë marrëveshje më garantiste. Ka një komitet të përbashkët të ekspertëve për këtë çështje, ka zhvilluar disa raunde para dhe më pas, natyrisht 2013-ës. Janë përcaktuar disa modalitete dhe disa standarde, duke hulumtuar praktikat ndërkombëtare që kanë të bëjnë me mënyrën sesi kryhet procesi i zhvarrosjes, me mënyrën sesi identifikohen të rënët, me mënyrën sesi palët shkëmbejnë me njëra-tjetrën informacione rreth vendndodhjes së supozuar të të rënëve dhe më pas me mënyrën se si do të kryhet procesi i varrimit të tyre dhe ritet në nder dhe respekt të tyre. Është folur që ka një datë të caktuar etj. etj., që është i njëjti model përsa i përket datës, siç është bërë me të rënët, bie fjala, anglezë apo të vendeve të tjera në Shqipëri.

Ilva Tare: Çfarë presupozon dhënia e statusit të veçantë?

MEPJ Ditmir Bushati: Është kjo që unë sapo thashë, pra do të kryhet i gjithë ky proces dhe në një datë të caktuar, mos gaboj është 28 tetori, do të kryhen homazhe aty, por që nuk është një ceremoni shtetërore, por homazhe ku natyrisht marrin pjesë edhe forcat e armatosura të Shqipërisë siç është rasti i të rënëve anglezë, gjermanë, italianë e kështu me radhë.

Ilva Tare: Ka një numër se sa janë ushtarët e rënë?

MEPJ Ditmir Bushati: Është një çështje që e kanë diskutuar në nivel ekspertësh të dyja shtetet tona. Natyrisht që ka pasur ide të ndryshme, palët kanë shkëmbyer të dhëna për këtë çështje dhe natyrisht në informacionin që unë kam nga ekspertët që kanë bërë bisedimet në praktikë, do të fillohet në atë zonë ku ka një dakordësi të plotë si përsa i përket procedurës, ashtu edhe numrit që supozohet.

Ilva Tare: D.m.th. janë marrëveshje të bëra në kohën e z.Berisha?

MEPJ Ditmir Bushati: Është marrëveshje e 2009, e cila ka qëndruar pezull për disa kohë.

Ilva Tare: Po pse ka qëndruar, ka pasur kundërshti të palëve?

MEPJ Ditmir Bushati: Dihen zhvillimet pas 2009-ës, shfuqizimi i vendimit për Marrëveshjen e Detit nga ana e Gjykatës Kushtetuese, i çoi marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Greqisë në një pikë të ulët dhe kjo është një çështje, siç e thashë, pjesë e të gjithë paketës.

Ilva Tare: Nga të gjithë çështjet që nisëm në intervistën e deritanishme, këtu u ul pak toni juaj zoti ministër. Kështu që do të doja t’i riktheheshim pak  ritmit…për shkak të seriozitetit, ngarkesës...

MEPJ Ditmir Bushati: Jo, serioze janë të gjithë çështjet, por po përpiqem të jem sa më i kujdesshëm, sepse kam kuptuar që ka sensibilitete dhe shpesh rrethohet me stereotipe negative marrëdhënia mes Shqipërisë dhe Greqisë, duke mos e lënë këtë marrëdhënie për të çliruar potencialin që ajo ka.

Ilva Tare: Nënshtetësia për hirësinë e tij Janullatos, ka qenë pjesë e këtyre negociatave apo ka qenë vendim individual i Presidentit Meta?

MEPJ Ditmir Bushati: Është një vendim që reflekton kontributin e pamasë të Fortlumturisë së tij në ringritjen e Kishës Autoqefale shqiptare. Në rastin tonë, feja dhe shteti janë të ndara nga njëra-tjetra, për pasojë nuk është një çështje e cila është pjesë e paketës së diskutimeve, por duke pasur parasysh origjinën e Fortlumturisë, natyrisht që do të ketë një impakt pozitiv në marrëdhëniet mes dy vendeve tona.

Ilva Tare: Pra nuk ka qenë në axhendë, po kështu informalisht, është gjë e mirë që ndodhi? Kisha e Shën Thanasit kur u prish protestoi edhe qeveria greke. Çfarë do të ndërtohet aty tashmë nga qeveria shqiptare?

MEPJ Ditmir Bushati: Është zotim i qeverisë shqiptare i bërë publik që në momentin kur ndodhi ndërhyrja për t’i dhënë vlerën e caktuar historike të cilën ajo meriton.

Ilva Tare: Greqia, nëse këto negociata që edhe ju po zhvilloni, nuk shkojnë mirë apo do të ketë një problem, a ka paralajmëruar se do të bllokojë procesin e integrimit të Shqipërisë?

MEPJ Ditmir Bushati: Nuk ka arsye që bisedimet tona me Greqinë të kthehen pas.

Ilva Tare: Por mund të ngecin, të mos ecin përpara?

MEPJ Ditmir Bushati: Në një proces bisedimesh, natyrisht që ka momente ku ecet shpejt, ka momente ku ngadalësohet ritmi, por nuk mendoj që procesi i diskutimeve mes dy vendeve do të ketë kthim pas. Është thjesht çështje ritmi sepse hapat e parë të mirëbesimit dhe vendosjes së një raporti të tillë, besoj se janë hedhur. Tashmë na duhet ta konsolidojmë këtë mirëbesim sepse në fund të ditës, ne jemi miq, jemi fqinjë dhe do të vijojmë të kemi ato gjërat mes nesh gjithmonë, edhe në momentin që jemi në tryezën e bisedimeve, edhe kur të jemi vend anëtar i Bashkimit Evropian.

Ilva Tare: E kuptoj. Megjithatë, në politikë nuk ka vetëm miqësi dhe nuk ka asgjë falas.

MEPJ Ditmir Bushati: Sdiskutohet.

Ilva Tare: Nëse Greqia do të shfuqizojë Ligjin e Luftës, çfarë do të bëjë Shqipëria në këmbim? P.sh. mendoni se do të marrë fund, do të zgjidhet Çështja e Detit, njohja nga Greqia e Çështjes Çame?

MEPJ Ditmir Bushati: Janë të gjitha procese në diskutim dhe përsa kohë janë në diskutim, ne kemi besim se do të kemi një zgjidhje të pranueshme për palët. Në bisedime asnjëherë nuk merr atë që ti mendon se të takon, sepse është një proces ku të dyja palët duhet të gjejnë një pikë të përbashkët takimi. E drejta ndërkombëtare, fryma evropiane janë një kompas që e udhëheq këtë proces.

Ilva Tare: Çfarë do të ishte e pranueshme për Shqipërinë lidhur me Çështjen Çame, përveç njohjes, nga Greqia?

MEPJ Ditmir Bushati: Që para dy vjetësh, ne kemi bërë propozimet përkatëse dhe kemi thënë gjithmonë që është një çështje e lirive dhe të drejtave themelore të njeriut dhe duhet që të trajtohet si e tillë. Më pas ka disa nënsegmente, karakteri pronësor etj. etj., por nuk dëshiroj këtu të ndalem në detajet e kësaj çështjeje.

Ilva Tare: Raundin e parë të negociatave e bëtë në një hotel në Kretë. Më pas ju pamë edhe duke kërcyer në kohën e lirë. Nuk e di nëse në Korçë do të dëgjoni serenata korçare? Si e keni programuar axhendën e Kotzias?

MEPJ Ditmir Bushati: Është ende shpejt për të folur, sepse duhen edhe pak ditë, por natyrisht pak a shumë do të jetë i njëjti format, ku përveç punës do të ketë edhe elementë më socialë e më kreativë, aq më tepër që Korça sot për sot është një ndër qytetet apo një nga zonat ku ne kemi dëshirë të shkojmë dhe që kemi dëshirë ta prezantojmë me krenari.

Ilva Tare: Korçën e zgjodhët ju apo pala greke, meqenëse është afër?

MEPJ Ditmir Bushati: Jo, Korça ka qenë një zgjedhje e jona, edhe për shkak të simbolikës që ka fituar sidomos vitet e fundit, falë projekteve të Rilindjes Urbane që janë zbatuar aty, por edhe falë mikpritjes së korçarëve, nuk diskutohet.

Ilva Tare: Negociatat që po kryeni me Greqinë, e tejkalojnë mandatin tuaj?

MEPJ Ditmir Bushati: Nuk ka asnjë mandat të tejkaluar në këtë drejtim. Qoftë edhe për Çështjen e Detit apo për çështje të tjera. Në momentin që do të ketë negociata, natyrisht që do të ndiqen të gjitha procedurat e brendshme kushtetuese edhe në përputhje me vendimmarrjen e Gjykatës Kushtetuese për këtë çështje. E thashë, janë diskutime eksploratore, sepse nuk do të dëshironim që të përsërisnim gabimet e së kaluarës.

Ilva Tare: Kaq për këtë pjesë, nuk e di nëse do të donit të shtonit diçka më shumë, por besoj se e ezauruam për sa i takon bisedimeve, sepse e shoh që jeni shumë i kujdesshëm për të mos dëmtuar ecurinë.

MEPJ Ditmir Bushati: E vetmja gjë që unë kam keqardhje për marrëdhënien shqiptaro-greke, është nevoja për të çliruar më shumë energji pozitive, sepse sot për sot minoriteti grek në Shqipëri ka një pozicion shumë herë më të mirë seç e ka pasur në të shkuarën. Kjo nuk do të thotë se nuk do të hidhen hapa konkretë në këtë drejtim. Ka një pjesë që i përkasin këtij minoriteti që janë biznesmenë shumë të suksesshëm dhe kontribuojnë në ekonominë shqiptare dhe në GDP-në e Shqipërisë, sikundër shqiptarët që jetojnë në Greqi, një pjesë e tyre kanë bërë sukses falë talentit dhe punës së tyre dhe paragjykimet kanë ardhur në rënie ndaj tyre atje. Ka projekte të përbashkëta siç është TAP dhe ne duhet ta konsolidojmë më tej këtë marrëdhënie, gjithmonë duke ballafaquar pikëpamjet tona, të cilat janë ato që dihen.

Ilva Tare: Të vetmin shqetësim që kanë shqiptarët është që po bëhet në një ambient informal, me serenata, me këngë, ndërkohë që diskutohet për çështje të rëndësishme, si territori.

MEPJ Ditmir Bushati: Në serenata dhe këngë ne nuk diskutojmë për çështjet e territorit apo të Ligjit të Luftës, apo për çështje të tjera të ngjashme, por besoj se jemi njerëz dhe si njerëz që jemi, përtej punës edhe elementi social shpresoj që t’i ndihmojë produktivitetit të punës dhe të zgjidhjeve që ne synojmë të arrijmë.

Ilva Tare: Zoti ministër, një tjetër çështje të nxehtë do ta konsideroja unë, të paktën për mënyrën se si u pasua më pas edhe me debatin publik dhe politik që shkaktoi në Shqipëri, është vota që Tirana zyrtare dha në Organizatën e Kombeve të Bashkuara, ku votoi pro rezolutës, e cila dënonte njohjen e Jerusalemit si kryeqytetin e Izraelit nga ana e Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe presidentit Trump? A u konsultuat për këtë votë përpara se të bënit këtë zgjedhje?

MEPJ Ditmir Bushati: Me kë?

Ilva Tare: U konsultuat  në përgjithësi, me aktorët politikë në vend?

MEPJ Ditmir Bushati: T’i marrim çështjet me radhë. Në qoftë se filloj nga e fundit për të kuptuar më mirë ata që na ndjekin. Çështja e debatit apo të ashtuquajturit debat. Besoj se mbani mend që para një viti e gjysmë ka qenë një debat i ngjashëm për votimin e Shqipërisë përsa i përket Palestinës, vendosjes së flamurit të Palestinës si vend vëzhgues në OKB dhe pak a shumë ka qenë e njëjta retorikë që ne po e fusnim vendim në një kurs pa krye, po armiqësoheshim me Shtetet e Bashkuara të Amerikës e kështu me radhë. Dy vite më pas, është e kuptueshme që e gjitha kjo ishte një flluskë sapuni nga ana e Partisë Demokratike. Dy vite apo tre vite më parë, mbaj mend që ka pasur një diskutim të ngjashëm në Kuvendin e Shqipërisë nga Sali Berisha përsa i përket votimit tonë për rezolutat e OKB-së që kanë lidhje me sanksionet ndaj Kubës.

Ilva Tare: Po flasim për rezolutën që shkon kundër presidentit Trump?

MEPJ Ditmir Bushati: Është e lidhur, unë po përpiqem për të analizuar logjikën e çështjeve më të cilat këta njerëz duan të bëjnë politikë. Paradoksalisht në të dy këto çështje që unë mora dhe në të tretën që do të shpjegoj, qëndrimi ynë është si dy pika uji me qëndrimet e Sali Berishës kur ishte kryeministër dhe qeverisë së tij. Marrim rastin e Jerusalemit, sepse në OKB ka disa rezoluta dhe kam vënë re nga ‘gjithologët” apo ata që unë kam filluar t’i quaj jovertebrorë, por që edhe ata duhen sepse mbushin studiot televizive dhe janë një produkt gjithsesi për ju, por jo domosdoshmërish për qytetarët, ngatërrohet shpesh statusi i Jerusalemit me vendngulmimet në Palestinë dhe me aktivitetin nuklear në Lindje të Mesme. Këto janë tre shporta apo tre çështje jo të njëjta dhe ka rezoluta të ndryshme për këto çështje ku Shqipëria gjithashtu ka qenë në qëndrimet e saj konsistente.

Flasim për statusin e Jerusalemit. Për statusin e Jerusalemit ka një konsensus ndërkombëtar 70-vjeçar në OKB. Ka rezoluta të Këshillit të Sigurimit që janë rezoluta me fuqi detyruese, të cilës i referohet edhe rezoluta që ka votuar Shqipëria këtë vit. Qëndrimet e Shqipërisë për këtë rezolutë nga 2006, ditën që Shqipëria ka firmosur marrëveshjen e Stablilizim – Asociimit e deri më sot kanë qenë krejt të njëjta. Unë kam marrë këtu rezolutën e 2006-ës si një pikë ku dëshmon fillimin e administratës “Berisha” ku ishte kryeministër. Kam rezolutën e 2011, kam rezolutën e 2012, pra 2011 – 2013 kur ishte në koalicion me LSI. Zoti Meta ka qenë Ministër i Punëve të Jashtme me Sali Berishën Kryeministër dhe është votuar në të njëjtën mënyrë. Prandaj, për Shqipërinë kjo ka qenë një çështje kredibiliteti dhe konsistence në ushtrimin e politikës së Jashtme. Përveçse rezolutës në fuqi detyruese të Këshillit të Sigurimit, etj. etj. Kjo përsa i përket statusit të Jerusalemit.

Ka pasur një konsultim specifik me Presidentin e Republikës apo me institucionin e Presidentit të Republikës. Shqipëria që nga 1992 është vend anëtar i Konferencës Islamike. Një vendim që është marrë nga Presidenti Berisha në kohën kur unë mund të kem qenë gjimnazist. Është një vendim dhe një procedurë suis generis, e kam shpjeguar edhe në Kuvend sepse procedura e ratifikimit nuk është kryer, pasojat ligjore të vendimmarrjeve apo të gjitha çështjeve që burojnë nga vendimmarrjet në Konferencë nuk zbatohen, por nga ana tjetër, që nga ’92 e deri më sot që flasim, vendi ynë formalisht ka qenë prezent në Konferencën Islamike, sot është Organizata e Bashkëpunimit Islamik. Niveli i përfaqësimit nuk ka qenë në asnjë moment në nivel Presidenti, Kryeministri apo Ministri i Punëve të Jashtme. Përgjithësisht ka qenë në nivele të dyta. Duke qenë se për këtë çështje ka pasur një  ftesë nga Presidenti Erdogan drejtuar Presidentit Meta dhe një ftesë tjetër nga Ministri i Jashtëm Çavushoglu drejtuar Ministrit të Jashtëm shqiptar. Ne kemi bërë sugjerimin tonë përkatës, jo vetëm për nivelin e përfaqësimit në Konferencë, por edhe për qëndrimin që do të mbajë dhe kjo procedurë është zhvilluar me shkrim, qoftë me shkresë ashtu edhe me e-mail. Për këtë qëndrim Presidenca nuk ka pasur asnjë kundërshti. Ky qëndrim i yni, i shkruar, që është publik është i reflektuar një apo dy apo tre - katër ditë më vonë në rezolutën e OKB-së. Rezoluta e OKB-së gjithashtu nuk është një rezolutë anti- Trump. Është një rezolutë siç e thashë, përsëritëse...

Ilva Tare: E dënon?  Rezoluta ndryshe nga rezoluta e 2012 që i referohet, që kërkon një zgjidhje dypalëshe...

MEPJ Ditmir Bushati: E ke parë?

Ilva Tare: Po e kam parë...

MEPJ Ditmir Bushati: Shikoni paragrafin...

Ilva Tare: Jo, kjo rezolutë dënon vendimmarrjen e një shteti sovran siç ishte rasti...

MEPJ Ditmir Bushati: Jo, ma cito të lutem...Se kam parë edhe një ish koleg të grupit parlamentar që e ka bërë këtë analizë.

Ilva Tare: Shpreh shqetësimin, zhgënjimin e thellë për vendimet e fundit për sa i takon statusit të Jerusalemit.

MEPJ Ditmir Bushati: Më fal pra më fal. Vazhdo...

Ilva Tare: Ok?

MEPJ Ditmir Bushati: Dhe çfarë paraqet si zgjidhje finale? Çfarë kërkon?

Ilva Tare: Dhe kërkon rikthimin në si tha, them “reversal” se s’po më vjen tani të trendëve negative ...

MEPJ Ditmir Bushati: Po pra, atë që po ju them. Ka një konsensus ndërkombëtar 70 vjeçar të ngjizur në sallën e OKB-së për këtë çështje që ka lidhje me politikën...

Ilva Tare: Këtë e morën Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Ne dolëm kundër me këtë?

MEPJ Ditmir Bushati: Ju lutem zonja Tare më lejoni të shpjegoj sepse jovertebrorët çfarë nuk kanë folur, jo për gjë. Gjëja e parë që kanë thënë ka qenë “a votuam pro, a votuam kundër”. Pra doli ajo që unë sapo ju thashë, që kjo është një rezolutë që përsëritet çdo vit, por ...

Ilva Tare: Por në këtë rast ndryshe nga thirrjet e mëparshme që kërkohet një zgjidhje dypalëshe, dënohet....

MEPJ Ditmir Bushati: Mirë, referohu 2011-ës dhe prap rezoluta

Ilva Tare: Kam 2012-tën.

MEPJ Ditmir Bushati: Referohu 2011.

Ilva Tare: Nuk do merrem me teknikalitete

MEPJ Ditmir Bushati: Jo, nuk është teknikalitet. Jo jo! Në një rezolutë pasqyron zhvillimet e atij viti dhe natyrisht që trendi negativ sipas të gjithë vendeve që e kanë mbështetur atë rezolutë janë zhvillimet që janë bërë pas nga ky lloj konsensusi ndërkombëtar që në fakt është një konsensus në ngecje do ta quaja unë, sepse nuk ka zhvillime drejtë zhbllokimit dhe gjetjes së një gjuhe të përbashkët ...

Ilva Tare: Siç edhe nuk ka kuptim që të vazhdoni të bëni thirrje me vite edhe të mos ketë një zgjidhje...

MEPJ Ditmir Bushati: Po tani kjo është politika ndërkombëtare. Sa ka rezoluta të tilla. Janë rezolutat për vendngulmimet, etj. Por ju thoni që Shqipëria votoi ose jovertebrorët më thonë që Shqipëria...

Ilva Tare: Jo jo, rezoluta thotë që Trump të përmbysë vendimin e tij praktikisht...

MEPJ Ditmir Bushati: Ma gjeni pak të lutem.

Ilva Tare: Reversal of the negative trends on the ground

MEPJ Ditmir Bushati: Më fal, po ku është Trump aty?

Ilva Tare: Reversal a është...?

MEPJ Ditmir Bushati: Ku është rezoluta kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës? Ku është? 14 vende në Këshillin e Sigurimit ju mendoni që janë të gjitha kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës?

Ilva Tare: Po pesë vende anëtare të Bashkimit Evropian që abstenuan, janë vende që janë kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës?

MEPJ Ditmir Bushati: Do t’i sqarojë unë ato? T’i sqarova edhe pak më parë por me sa duket paska nevojë për një gjuhë më troç.

Ilva Tare: Mirë do ishte.

MEPJ Ditmir Bushati: Por po ju them, Mbretëria e Bashkuar, aleati strategjik numër 1 i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Franca, Gjermania, Italia, nuk po flas për Egjiptin e vende të tjera nëpër pjesë të ndryshme të globit me të cilët Amerika ka themeluar doktrinën e saj në politikë të Jashtme, qenkan vende kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës? Jo! Kjo është...

Ilva Tare: Trendin negativ kush e përbën? A e përben vendimi i Trump?

MEPJ Ditmir Bushati: Trendin negativ, një sekondë edhe një herë tjetër. Mos u kapni vetëm me një fjalë “trendi negativ”, se keni thënë që “ç’është kjo”? Kam dëgjuar njërin që e kam pasur edhe koleg në grup parlamentar. Kjo është si t’i thuash të huajve mos vendosni ambasadën në Prishtinë, por mbajeni në Beograd. D.m.th. një injorancë e pashpjegueshme. Realisht e kuptoj mllefin, e kuptoj edhe nevojën për të goditur qeverinë për çdo gjë, por injorancën nuk e shpjegoj dot. I kuptoj ca nga këta që i ka zënë halli dhe duan që të shfaqen sa më shumë “Trampist”, i kuptoj. Se kam dëgjuar lloj - lloj historish. Nuk e di Trump çfarë është reforma në drejtësi, çfarë është ajo Gjykata Speciale atje, nuk e di çfarë është këtu e atje se është ajo administrata tjetër, a thua se Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbeten për të iluminuar 4 – 5 jovertebrorë këtu.

Ilva Tare: Mirë pra dakord.

MEPJ Ditmir Bushati: Prandaj po ju them, ky është një.

Ilva Tare: Ma krahasuat shumë mirë Shqipërinë, me Britaninë

MEPJ Ditmir Bushati: Prandaj po ju them, ky është një qëndrim konsistent. Ne jemi, e para, një vend sado i vogël të jetë, sado i pazhvilluar ...Dakord, një vend sado i vogël, sado i pazhvilluar të jetë apo i zhvilluar besoj se elementin kryesor të tij duhet të ketë aftësinë për të gjykuar dhe më pas për të marrë një vendim. Dhe unë po ju them edhe një herë tjetër që, që nga 2006 për këta që bërtasin. Se ai e di shumë mirë, por bën sikur se di. Edhe çështjen e Turqisë gabimisht, me dashje në fakt, jo gabimisht, e lidh me këtë rezolutë. Në fakt, interesi i Turqisë dhe i vendeve të tjera nuk ka qenë për këtë rezolutë edhe në kohën e tij. Ka qenë për rezolutën ....Zonja Tare i keni parë ndonjëherë rastet se si mund të ketë votuar Shqipëria ndryshe nga Turqia brenda OKB-së? A e dini që Turqia nuk e ka nivelin e linjëzimit të politikës së saj të Jashtme me BE? Atëherë, si mund t’ju shkojë ju mendja që ky proces është kaq mekanik?! Ka qenë ky një shtet, qoftë edhe Shqipëria, me të gjitha problemet që ka dhe me të gjitha limitet që ka vendos mes Amerikës dhe Turqisë, kë të zgjedhë. Nuk është ky diskutimi. Diskutimi është e drejta ndërkombëtare dhe mënyra se si i është qasur Shqipëria këtij procesi, madje me aq rol sa ka Shqipëria në këtë proces. Flet qartë që vendimmarrja jonë ka qenë thjesht konsistente.

E dyta, a ka ndryshim nga administrata Rama me administratën Berisha? Jo do them, i keni rezolutat. Shikojini nga 2006 e këtej. Ai i referohet asaj rezolutës tjetër. Nuk e akuzoj unë atë ja ka dhënë apo s’ia ka dhënë fjalën siç ai na akuzon ne që kemi shkuar në Gjykatë Kushtetuese për punën e Marrëveshjes së Detit se ne na nxiti gjoja një aktor i tretë. Që edhe ajo është një turp që del nga goja e një ish presidenti dhe një ish kryeministri. Unë po them është një rezolutë tjetër.

Tani, e treta, thoni që është një rezolutë anti Trump. Ç’ka nuk është aspak e vërtetë dhe po ju them nga Mbretëria e Bashkuar që e keni aty e deri tek Shqipëria janë vende të cilat janë të rreshtuara me SHBA në 98% të rasteve.

Unë nuk kam as të drejtën të komentoj deklaratat e një presidenti, e një tjetri, aq më tepër te Presidentit të SHBA, por mund t’ju them që 10 vendet kryesore në të cilat SHBA kanë dhënë ndihma dhe kanë investuar, të 10-ta për këtë rezolutë kanë mbajtur qëndrimin e Mbretërisë së Bashkuar, te Francës, Shqipërisë, etj. etj.

Po ju them edhe një herë tjetër, kur Theresa May, dje deklaroi për CNN duke u konsideruar si një nga liderët evropian që doli në mbështetje të Presidentit Trump përsa i përket botimit të librit të fundit. Çfarë do të thotë kjo? Që MB nuk është partner strategjik nr. 1 i SHBA?

Ilva Tare: Konsultim me ambasadën amerikane në Tiranë patët për këtë?

MEPJ Ditmir Bushati: Jo.

Ilva Tare: A u shqyrtua mundësia për të votuar abstenim?

MEPJ Ditmir Bushati: E para, njëherë që t’ju sqaroj si funksionon. Ne nuk bëjmë konsulta me asnjë ambasadë se si marrim vendimet, por natyrisht ka partnerë që për votime të rëndësishme janë shumë të interesuar për avancimin e kandidaturave të tyre nëpër instanca të ndryshme ndërkombëtare. Pra në gjuhën diplomatike ky konsiderohet, njihet ndryshe si “de marche” dhe unë po ju them që nuk ka pasur asnjë të tillë nga qeveria e SHBA për këtë votim, por për asnjë nga votimet që kanë lidhje më statusin e Jerusalemit.

Po pse në 2006 nuk kishte ndodhur ndërhyrja amerikane në Kosovë që votoi Sali Berish pro? Ky është një diskutim që e kanë sjellë jovertebrorët dhe ata që ju ftoni në studio. Unë përpiqen të klikoj emrat e tyre, të shikoj ndonjë botim të tyre, apo të shoh diçka të tyre, nuk shoh asgjë. Por të lutem sepse parazitizmi në hapësirën publike është shumë i rrezikshëm më besoni. Unë nuk përpiqem të imitoj zotin Rama dhe asnjë tjetër, po ju them nga 2006 janë të njëjtët njerëz. Shyqyr që doli Besnik Mustafaj për t’i ndriçuar kolegët e tij për t’i  thënë “o njerëz, njëlloj kemi votuar”. Mos bëni opozitë me këtë çështje.

Ilva Tare: Jemi kthyer në pjesën e fundit të intervistës, pak minutazh ka mbetur dhe shumë çështje. Ministër, mesa duket duhet të vini më shpesh në studion e Tonight sepse edhe çështjet që ju keni në juridiksion janë me interes të lartë publik. Po, Kosova, i keni parë besoj tentativat e fundit në Kuvendit e Kosovës për shfuqizimin e Gjykatës  Speciale. Cili është qëndrimi zyrtar i Tiranës për këtë?

MEPJ Ditmir Bushati: Nuk ka ndryshuar qëndrimi ynë zyrtar për këtë çështje, i cili ka qenë i artikuluar edhe në momentin kur Kuvendi i Kosovës ka kaluar ligjin për çështjen e Gjykatës Speciale. Në analizën që ne bëjmë për Kosovën, është i rëndësishëm procesi i përfundimit të demarkacionit me Malin e Zi. Natyrisht, shpresojmë dhe urojmë të jetë një zgjidhje e mirë për të dyja palët.

Së dyti, është procesi i transformimit të forcave të sigurisë së Kosovës në një ushtri në përputhje dhe në harmoni të qartë me NATO-n dhe me aleatët kryesorë që kanë garantuar deri më sot stabilitetin në Kosovë.

Së treti, për sa i përket kësaj çështjeje, fillimit të punës të Gjykatës Speciale.

Dhe së katërti, një ecuri më të mirë të Dialogut që po zhvillohet nëpërmjet Kosovës dhe Serbisë nën patronazhin e Bashkimit Evropian.

Ne besojmë se mençuria dhe përgjegjshmëria duhet të mbizotërojnë për vendimmarrjet që ka marrë Kosova dhe do të duhet të marrë në të ardhmen, aq më tepër që kemi hyrë në 10 vjetorin e shpalljes së Pavarësisë së Kosovës sepse çdo vendim i pamenduar, jo vetëm që do të ishte një kthim prapa që do të cënonte këto arritje, por do të prishte dhe ato ekuilibra që Kosova ka vendosur me shumë mund dhe me shumë vendosmëri qoftë me vendet anëtare të NATO-s, qoftë me vendet anëtare të Bashkimit Evropian dhe kam parasysh këtu partnerët dhe aleatët kryesorë strategjik të Kosovës në procesin e shtet-ndërtimit dhe fitimit të subjektivitetit juridiko - ndërkombëtar.

Ilva Tare: Por nëse shkohet përpara me shfuqizimin e Gjykatës Speciale a mund të krijojë një avantazh Serbia në lidhje me pretendimet territoriale që ka me Kosovën?

MEPJ Ditmir Bushati: Natyrisht që e thash, ne presim që mençuria dhe përgjegjshmëria të jenë mbizotërues dhe të jenë kompasi orientues i Kosovës sidomos në këtë dhjetëvjetor dhe nga ana tjetër, duam të japim mbështetjen e plotë të qeverisë dhe institucioneve të Kosovës që në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë të punojnë për të mos lejuar që funksionimi i kësaj Gjykate Speciale të konsiderohet si një njollë për luftën e armatosur të popullit të Kosovës kundër gjenocidit serb. Në të kundërt, të konsiderohet si një mundësi për të pastruar çdo hije dyshimi apo çdo element që mund të qëndrojë si pikëpyetje sot për sot në Kosovë.

Ilva Tare: A ka ndonjë iniciativë nga Qeveria e Tiranës për të këshilluar në këto momente Qeverinë e Prishtinës për këtë vendimmarrje?

MEPJ Ditmir Bushati: Këshilla jonë gjatë gjithë kësaj periudhe dhe nuk them thjesht periudhën e fundit por, që nga momenti që është diskutuar për krijimin e kësaj Gjykate dhe linja jonë e komunikimit ka qenë kjo që sapo thash.

Ilva Tare: Kemi parë zhvillime të tjera të brendshme në politikën e Kosovës. Dorëheqja e Visar Ymerit nga Vetëvendosja, që ishte partia e parë elektoralikisht në Kosovë. Si i shihni këto zhvillime?

MEPJ Ditmir Bushati: Nuk do të kisha shumë dëshirë që të komentoja zhvillime të brendshme të një force politike sepse në fund të ditës, janë zhvillime të asaj force. Uroj me gjithë zemër që në Kosovë të kemi një ambient sa më demokratik, sa më konkurrues dhe uroj shumë që në të gjithë spektrin politik, jo vetëm tek ata që sot drejtojnë vendin, të mbizotërojë arsyeja sepse duhet t’a themi, siç e themi në çdo takim që zhvillojmë me bashkëbisedues evropianë dhe amerikanë, që Kosova është sot për sot i vetmi vend në rajon që nuk ka përfituar nga procesi i liberalizimit të vizave.

Së dyti, Kosova ende vuan pasojat e mungesës së plotë të subjektivitetit juridiko - ndërkombëtar, prezencës së saj në të gjitha nismat e mundshme ku mund të ofrojë dhe mund të përfitojë diçka. Prandaj, nevoja për një bashkëpunim politik ndoshta është disafish më e rëndësishme se në rastin e Shqipërisë dhe me rastin e një vendi që nuk ka këto specifika që ka Kosova.

Ilva Tare: A janë duke u zbatuar marrëveshjet e katër takimeve të Qeverisë së Shqipërisë dhe Kosovës në këto katër vite?

MEPJ Ditmir Bushati: Ka një nivel zbatimi të mirë, në rast se do të krahasojmë sidomos treguesit ekonomikë dhe tregtarë me periudhën e para katër viteve, por potenciali i marrëdhënies dhe hapësirës së përbashkët ekonomike, tregtare ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës mbetet i pashfrytëzuar.

Ilva Tare: A ka ndonjë zhvillim të ri në lidhje me marrëdhëniet shqiptaro-serbe? Është paralajmëruar nga Kryeministri një tjetër mbledhje e përbashkët e qeverish në Nish. Është ende në fuqi si ide?

MEPJ Ditmir Bushati: Nesër do të zhvillohet trilaterali i tretë ndërmjet Italisë, Shqipërisë dhe Serbisë në Beograd. Kujtoj këtu që i pari u zhvillua në Romë dhe i dyti në Tiranë. Gjithashtu, ky trilateral do të pasohet edhe nga takimi në një nivel ndërmjet Kryeministrit të Shqipërisë, Italisë dhe Presidentit serb.

Çështjet e trilateralit janë çështje që kanë lidhje me stabilitetin në këtë kënd të Evropës, por edhe me projektet e bashkëpunimit ekonomik. Ka qenë një iniciativë në fakt e jona. Duam që të vazhdojmë në kursin e thellimit të marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Serbisë sepse kur ju thoni “shqiptaro-serbe”, ka një diapazon më të gjerë sesa thjesht marrëdhëniet ndërmjet Shqipërisë dhe Serbisë, pavarësisht se marrëdhënia midis Shqipërisë dhe Serbisë është deri diku përcaktuese për e